Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest uproszczoną formą opodatkowania, w której podatek oblicza się od przychodu bez odliczania kosztów uzyskania przychodu. Podstawą prawną jest ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Dzięki prostej ewidencji przychodów i niskim stawkom procentowym ta forma opodatkowania przyciąga coraz więcej przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Poniżej znajdziesz kompletny przewodnik po stawkach, limitach i procedurze przejścia na ryczałt w 2026 roku – z aktualnymi danymi z 2025 roku.
Co to jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych?
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest formą opodatkowania, w której podstawą obliczenia podatku jest przychód bez kosztów – podatnik nie odlicza żadnych kosztów uzyskania przychodu od uzyskanego przychodu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym z dnia 20 listopada 1998 r., osoby fizyczne osiągające przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej mogą opłacać podatek w tej uproszczonej formie. Stawka ryczałtu jest procentowa i zależy od rodzaju wykonywanej działalności sklasyfikowanej według PKWiU. Brak konieczności prowadzenia Ksiegi Przychodów i Rozchodów (KPiR) oznacza mniejszy obowiązek dokumentacyjny niż przy skali podatkowej czy podatku liniowym. Limit przychodów 2026 wynosi równowartość 2 milionów euro rocznie.
Kto może wybrać ryczałt – warunki i wyłączenia w 2026 roku
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych mogą wybrać osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą w formie jednoosobowej działalności gospodarczej lub wspólnicy spółki cywilnej, o ile spełniają warunki określone w art. 6 i art. 8 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Podstawowe warunki uprawniające do tej formy opodatkowania w 2026 roku są następujące:
- przychód w roku poprzednim nie przekroczył limitu 2 mln euro (przeliczonego na PLN wg kursu NBP),
- działalność nie należy do kategorii wykluczonych ustawowo (art. 8 ustawy),
- podatnik złożył oświadczenie o wyborze ryczałtu w ustawowym terminie,
- działalność nie polega na sprzedaży towarów lub usług na rzecz byłego pracodawcy, u którego podatnik był zatrudniony w tym samym roku.
- prowadzenie aptek i kantorów walutowych,
- sprzedaż części i akcesoriów do pojazdów mechanicznych,
- wytwarzanie wyrobów opodatkowanych podatkiem akcyzowym (z wyjątkiem wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł),
- działalność w zakresie handlu częściami i akcesoriami do pojazdów,
- świadczenie usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadających czynnościom wykonywanym na etacie w bieżącym lub poprzednim roku podatkowym,
- działalności wymienione w art. 8 ust. 1 jako bezwzględnie wyłączone.
- Przychód roczny: 120 000 zł
- Stawka ryczałtu dla usług IT (PKWiU 62): 12%
- Podatek ryczałtowy: 120 000 zł x 12% = 14 400 zł
- Składka zdrowotna (przychód w przedziale 60 000 – 300 000 zł): 9 600 zł (przeliczona według progu przychodowego – patrz niżej)
- Łączne obciążenie: 14 400 + 9 600 = 24 000 zł
- Ustal termin: oświadczenie o wyborze ryczałtu należy złożyć do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskano pierwszy przychód w danym roku podatkowym. W przypadku kontynuowania działalności – do 20 lutego roku podatkowego, w którym ma obowiązywać nowa forma opodatkowania.
- Wypełnij formularz CEIDG-1: aktualizację formy opodatkowania zgłasza sie przez formularz CEIDG-1 w sekcji dotyczącej opodatkowania – zmiana formy opodatkowania.
- Złóż oświadczenie: wniosek CEIDG-1 można złożyć online przez portal biznes.gov.pl, osobiście w urzędzie gminy lub przesłać pocztą. Formularz trafia automatycznie do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla miejsca zamieszkania podatnika.
- Potwierdź zmianę: po przesłaniu wniosku CEIDG-1 podatnik otrzymuje potwierdzenie zmiany danych w CEIDG. Nie jest wymagane oddzielne pismo do urzędu skarbowego – zgłoszenie przez CEIDG jest wystarczające.
- ewidencję przychodów – odrębnie za każdy rok podatkowy, z podziałem na stawki,
- wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych – jeśli posiada je w firmie,
- ewidencję wyposażenia – dla przedmiotów o wartości powyżej 1 500 zł, które nie są środkami trwałymi.
- Zastosowanie błędnej stawki PKWiU – np. przyjęcie stawki 8,5% zamiast 12% dla usług IT bez weryfikacji klasyfikacji PKWiU. Błędna stawka ryczałtu grozi zaległością podatkową i odsetkami.
- Przeoczenie terminu zgłoszenia – złożenie oświadczenia o wyborze ryczałtu po 20 lutego (przy zmianie formy w trakcie działalności) powoduje, ze ryczałt nie obowiązuje w danym roku.
- Brak ewidencji przychodów – nieprowadzenie ewidencji przychodów lub prowadzenie jej nierzetelnie naraża na konsekwencje karnoskarbowe i zakwestionowanie formy opodatkowania przez naczelnika urzędu skarbowego.
- Świadczenie usług na rzecz byłego pracodawcy – jest to jedno z bezwzględnych wyłączeń z ryczałtu określonych w art. 8, o którym wielu przedsiębiorców zapomina przy przejściu z etatu na JDG.
- Niedoszacowanie składki zdrowotnej – szczególnie przy wzroście przychodów w ciągu roku – przekroczenie progu przychodowego w trakcie roku oznacza wyższe miesięczne zobowiązanie wobec ZUS.
Zarówno JDG, jak i spółka cywilna a JDG na ryczałcie mogą korzystać z tej formy, pod warunkiem spełnienia powyższych wymogów.
Jakie działalności są wyłączone z ryczałtu?
Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym w art. 8 wyklucza z ryczałtu następujące kategorie działalności:
Limity przychodów dla ryczałtu w 2026 roku
Limit przychodów 2026 dla ryczałtu wynosi 2 miliony euro, przeliczane na złote według kursu NBP z 1 października roku poprzedniego. Na podstawie danych z 2025 roku kurs euro z 1 października 2025 r. wyznacza limit przychodów obowiązujący w 2026 roku – ostateczna kwota w PLN zostanie ogłoszona przez Ministerstwo Finansów po tej dacie. Przekroczenie limitu w trakcie roku podatkowego oznacza utratę prawa do ryczałtu od następnego roku.
Podatnik, który przekroczył limit przychodów 2026, jest zobowiązany przejść na inną formę opodatkowania – skale podatkową lub podatek liniowy – od początku kolejnego roku podatkowego.
Stawki ryczałtu – pełna tabela według rodzaju działalności
Stawka ryczałtu zależy od klasyfikacji PKWiU wykonywanej działalności i jest określona w art. 12 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Zakres stawek obejmuje 9 poziomów – od 2% do 17% – co sprawia, ze wybor wlasciwej stawki ma kluczowe znaczenie dla calkowitego obciazenia podatkowego.
Która stawka dotyczy programistów i freelancerów IT?
Programiści i freelancerzy IT płacą ryczałt według stawki 12%, która obowiązuje usługi sklasyfikowane w grupowaniu PKWiU 62 – usługi związane z oprogramowaniem i doradztwem w zakresie informatyki. Warunkiem zastosowania stawki 12% jest brak sprzedaży gotowego oprogramowania jako produktu (wówczas mogą obowiązywać inne klasyfikacje). Pełny obraz finansowy tej grupy zawodowej opisuje artykuł o zarobki programisty w Polsce 2026, który uwzglednia widełki wynagrodzeń według technologii i doświadczenia.
Ryczałt a skala podatkowa i podatek liniowy – co wybrać w 2026?
Wybór formy opodatkowania zależy przede wszystkim od struktury kosztów i wysokości przychodu. Poniższa tabela porównuje trzy główne formy opodatkowania obowiązujące w 2026 roku według danych Ministerstwa Finansów.
Ryczałt opłaca się przedsiębiorcom z niskimi kosztami działalności, zwłaszcza specjalistom IT, konsultantom i osobom świadczącym usługi niematerialne. Skala podatkowa jest korzystna dla osób o niskich dochodach lub wysokich kosztach. Podatek liniowy sprawdza sie przy dochodach powyżej 120 000 zł rocznie z umiarkowanymi kosztami. Pełne zestawienie pod kątem struktury prawnej firmy omawia artykuł porównanie JDG i spółki z o.o. pod kątem podatków.
Jak obliczyć podatek na ryczałcie – przykład liczbowy
Podatek na ryczałcie oblicza się według wzoru: przychód bez kosztów x stawka ryczałtu = podatek.
Przykład dla programisty (stawka 12%, przychód 120 000 zł rocznie):
Dla porównania: przy podatku liniowym 19% i kosztach 30 000 zł dochód wynosi 90 000 zł, podatek – 17 100 zł, a składka zdrowotna 4,9% od dochodu – 4 410 zł. Ryczałt jest zatem korzystniejszy, gdy koszty działalności są niskie w relacji do przychodu.
Składka zdrowotna na ryczałcie w 2026 roku
Składka zdrowotna na ryczałcie jest uzależniona od wysokości rocznego przychodu i podzielona na 3 progi przychodowe zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Według danych ZUS obowiązujących w 2026 roku podstawa składki zdrowotnej różni się w zależności od progu:
Kwoty orientacyjne podano na podstawie danych ZUS z 2025 roku – ostateczne wartości na 2026 rok zależą od ogłoszenia przeciętnego wynagrodzenia przez GUS. Istotna cecha składki zdrowotnej na ryczałcie to brak możliwości odliczenia jej od podatku ryczałtowego – w przeciwieństwie do rozwiązań dostępnych przy podatku liniowym przed 2022 rokiem. Roczne rozliczenie składki zdrowotnej następuje w terminie do 31 maja roku następnego.
Jak przejść na ryczałt – termin, wniosek i procedura krok po kroku
Zmiana formy opodatkowania na ryczałt od przychodów ewidencjonowanych wymaga złożenia oświadczenia o wyborze ryczałtu zgodnie z art. 9 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Procedura obejmuje 4 kroki:
Jak zgłosić ryczałt przy rejestracji JDG przez CEIDG?
Przy zakładaniu nowej działalności przez portal CEIDG wybór ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych następuje bezpośrednio w sekcji „Forma opodatkowania podatkiem dochodowym” formularza rejestracyjnego – wystarczy zaznaczyć odpowiednią opcję przed wysłaniem wniosku. Szczegółowy opis całego procesu rejestracji, w tym wypełniania poszczególnych pól, zawiera poradnik rejestracja JDG przez CEIDG krok po kroku.
Ewidencja przychodów na ryczałcie – co musisz prowadzić?
Ewidencja przychodów na ryczałcie jest prostsza niż KPiR – podatnik nie ewidencjonuje kosztów, co stanowi jedną z głównych zalet tej formy opodatkowania. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów w sprawie prowadzenia ewidencji przychodów podatnik jest zobowiązany prowadzić:
Brak obowiązku prowadzenia KPiR oznacza znacznie mniejszy nakład pracy księgowej – to szczególnie ważne dla jednoosobowych przedsiębiorców rozliczających się samodzielnie. Inaczej wyglądają obowiązki ewidencyjne w innych formach prawnych – porównuje je artykuł spółka jawna a obowiązki ewidencyjne.
Czy ryczałt opłaca się przy wysokich kosztach działalności?
Nie – ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest niekorzystny, gdy koszty uzyskania przychodu przekraczają 50% przychodu. Ponieważ podstawą opodatkowania jest przychód bez kosztów, wysoki poziom kosztów nie obniża podatku ryczałtowego. Próg opłacalności zależy od stawki: przy stawce 12% ryczałt przestaje być korzystny w porównaniu z podatkiem liniowym (19%), gdy koszty przekraczają ok. 37% przychodu. Dla stawki 8,5% próg ten przesuwa się wyżej. Przed wyborem formy opodatkowania warto zlecić analizę podatkową doradcy podatkowemu lub księgowemu, który porówna obciążenie przy różnych formach na podstawie rzeczywistej struktury kosztów działalności.
Najczęstsze błędy przy wyborze ryczałtu i jak ich uniknąć
Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym precyzyjnie określa warunki stosowania ryczałtu, jednak w praktyce przedsiębiorcy popełniają powtarzające sie błędy:
Podsumowanie – czy ryczałt to dobry wybór dla Twojej firmy w 2026?
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest optymalną formą opodatkowania dla przedsiębiorców z niskimi kosztami działalności, w szczególności dla specjalistów IT korzystających ze stawki 12%, wolnych zawodów objętych stawką 14% oraz osób świadczących usługi niematerialne, gdzie koszty stanowią mniej niż 30-40% przychodu. Limit przychodów 2026 na poziomie 2 mln euro i uproszczona ewidencja przychodów dodatkowo przemawiają za wyborem tej formy przez freelancerów i małych przedsiębiorców. Dla firm z wysokimi kosztami, zatrudnionych pracownikow lub złożoną strukturą działalności lepszym wyborem może być podatek liniowy lub skala podatkowa. Zanim podejmiesz decyzję, zapoznaj się z artykułem JDG czy spółka z o.o. – pełne porównanie, który uwzglednia szerszy kontekst struktury prawnej i obciążeń podatkowych.
Redakcja jobsales.pl to zespół autorów specjalizujących się w temacie: praca, biznes i finanse osobiste — portal contentowy dla świadomych za. Przygotowujemy konkretne, sprawdzone i aktualne treści, które realnie pomagają naszym czytelnikom.