Ulga na start to zwolnienie nowego przedsiębiorcy z obowiązkowych składek ZUS na ubezpieczenia społeczne przez pierwsze 6 miesięcy prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej. Podstawę prawną stanowi art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Dzięki tej uldze nowy przedsiębiorca może zaoszczędzić ponad 1 600 zł miesięcznie wyłącznie na składkach społecznych, zachowując jednocześnie obowiązek opłacania składki zdrowotnej NFZ. Zanim zdecydujesz się na rejestrację firmy, sprawdź, rejestracja JDG przez CEIDG, by nie pominąć tego kroku podczas wypełniania formularza.
Czym jest ulga na start ZUS i ile można zaoszczędzić?
Ulga na start jest zwolnieniem z obowiązkowych składek ZUS przedsiębiorcy na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe przez 6 pełnych miesięcy prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej, zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców z 2018 r.
W 2026 r. minimalna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wynosi 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Oznacza to, że zwolnienie ze składek przekłada się na oszczędność wynoszącą ok. 1 680 zł miesięcznie na samych składkach społecznych. Przez pełne 6 miesięcy łączna oszczędność sięga ok. 10 080 zł. Składka zdrowotna NFZ pozostaje obowiązkowa nawet w trakcie ulgi – w 2026 r. dla podatników rozliczających się według skali podatkowej jej minimalna wysokość wynosi ok. 381,78 zł miesięcznie.
> Ważne: Ulga na start dotyczy wyłącznie składek na ubezpieczenia społeczne. Zwolnienie ze składek nie obejmuje składki zdrowotnej.
Kto może skorzystać z ulgi na start – warunki ustawowe
Z ulgi na start może skorzystać nowy przedsiębiorca spełniający łącznie 4 warunki określone w ustawie Prawo przedsiębiorców (art. 18) oraz potwierdzonych przez ZUS.pl:
- Pierwsza działalność gospodarcza – osoba rejestruje jednoosobową działalność gospodarczą po raz pierwszy lub minęło co najmniej 60 miesięcy (5 pełnych lat) od daty zawieszenia albo likwidacji poprzedniej działalności.
- Brak usług na rzecz byłego pracodawcy – przedsiębiorca w roku kalendarzowym rejestracji firmy nie wykonuje i nie będzie wykonywał czynności odpowiadających czynnościom, które wykonywał na etacie u byłego pracodawcy.
- Rejestracja w CEIDG – działalność musi być zarejestrowana w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej jako jednoosobowa działalność gospodarcza.
- Brak wyłączeń ustawowych – na przedsiębiorcę nie zachodzą przesłanki wykluczające opisane szczegółowo poniżej.
- Usługi na rzecz byłego pracodawcy – w roku rejestracji JDG wykonuje te same lub podobne czynności co na poprzednim etacie, nawet jeśli pracował tam na umowę zlecenia.
- Wspólnicy spółek osobowych – osoba będąca wspólnikiem spółki jawnej, partnerskiej lub komandytowej prowadzonej równolegle z JDG nie korzysta ze zwolnienia ze składek w ramach ulgi na start dla tej JDG.
- Działalność rolnicza objęta KRUS – rolnik ubezpieczony w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, który rejestruje JDG jako działalność dodatkową, podlega odrębnym zasadom i nie ma dostępu do preferencyjnych składek ZUS w tej formie.
- Brak 60-miesięcznej przerwy – osoba, która prowadziła wcześniej jednoosobową działalność gospodarcza, a nie upłynęło 5 lat od jej zakończenia, jest wykluczona z ulgi.
- Wejdź na portal CEIDG (ceidg.gov.pl) lub udaj się do dowolnego urzędu gminy – oba kanały umożliwiają rejestrację działalności.
- Wypełnij wniosek CEIDG-1 – w sekcji dotyczącej ubezpieczeń zaznacz opcję „ulga na start” (zwolnienie z ubezpieczeń społecznych przez 6 miesięcy).
- Wybierz date rozpoczecia dzialalnosci – data ta wyznacza początek biegu 6-miesięcznego okresu zwolnienia ze składek.
- Nie składaj osobno wniosku do ZUS – dane z CEIDG trafiają automatycznie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nie jest wymagana oddzielna wizyta w oddziale ZUS ani osobne zgłoszenie.
- Zgłoś się do ubezpieczenia zdrowotnego formularzem ZUS ZZA – w terminie 7 dni od daty rozpoczęcia działalności. Formularz ZUS ZZA dotyczy wyłącznie ubezpieczenia zdrowotnego.
- Opcjonalnie: zgłoś się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego formularzem ZUS ZUA – jeśli chcesz zachować prawo do zasiłku chorobowego w trakcie ulgi, złóż ZUS ZUA z kodem tytułu ubezpieczenia 05 70.
- Online – przez konto na ceidg.gov.pl lub profil zaufany; wniosek trafia do ZUS w ciągu 24 godzin.
- Stacjonarnie – w dowolnym urzędzie gminy, pracownik przesyła dane elektronicznie; nie jest potrzebna dodatkowa wizyta w oddziale ZUS.
- Mały ZUS plus – dla przedsiębiorców, których roczny przychód nie przekracza 120 000 zł; podstawa wymiaru ustalana jest proporcjonalnie do dochodu, co może oznaczać jeszcze nizsze składki.
- Pelny ZUS – obowiązkowy po wyczerpaniu preferencji, jesli nie zachodzą warunki małego ZUS plus.
- Likwidacja lub zawieszenie JDG – przedsiębiorca może zawiesić działalność i nie opłacać składek ZUS w trakcie zawieszenia (z wyjątkiem zdrowotnej, jeśli posiada inny tytul ubezpieczenia).
- Niezaznaczenie ulgi przy rejestracji w CEIDG – jeśli pole „ulga na start” nie zostanie zaznaczone podczas wypełniania wniosku CEIDG-1, ZUS automatycznie nalicza zwykłe składki; późniejsza korekta jest możliwa, ale wymaga kontaktu z ZUS i może wiązać się z zaległościami.
- Świadczenie usług na rzecz byłego pracodawcy – wykonywanie tych samych czynności co na etacie – nawet częściowo – w roku rejestracji JDG wyklucza zwolnienie ze składek i powoduje obowiązek ich wyrównania z odsetkami.
- Brak zgłoszenia do dobrowolnej składki chorobowej – wielu nowych przedsiębiorców dowiaduje się o braku prawa do zasiłku dopiero po zachorowaniu; brak dobrowolnej składki chorobowej = brak zasiłku.
- Nieplanowanie przejścia na preferencyjne składki ZUS po 6 miesiącach – brak zmiany kodu tytułu ubezpieczenia po zakończeniu ulgi skutkuje naliczeniem pełnych składek ZUS zamiast małego ZUS.
- Przekroczenie progu przychodu dla małego ZUS plus – jeśli w trakcie ulgi przychody rosną szybciej niż zakładano, warto z wyprzedzeniem sprawdzić, czy po 6 miesiącach będzie mozliwe skorzystanie z preferencyjnych składek ZUS.
Decyzja o formie prowadzenia działalności wpływa na dostęp do ulgi – przeczytaj, co różni JDG czy spółka z o.o., zanim wybierzesz strukturę prawną firmy.
Czy osoba otwierająca JDG po raz kolejny ma prawo do ulgi?
Tak, osoba otwierająca JDG po raz kolejny ma prawo do ulgi na start, pod warunkiem że od daty wyrejestrowania lub zawieszenia poprzedniej działalności minęło minimum 60 miesięcy (5 lat). Przykład: jeśli poprzednia działalność gospodarcza została wykreślona z CEIDG 15 marca 2021 r., to ponowna rejestracja z prawem do zwolnienia ze składek jest możliwa od 16 marca 2026 r. Liczy się data faktycznego zamknięcia lub zawieszenia, a nie data złożenia wniosku.
Kto jest wykluczony z ulgi na start?
Z ulgi na start jest wykluczony przedsiębiorca, u którego zachodzi co najmniej jeden z poniższych przypadków:
Jak długo trwa ulga na start i od kiedy zaczyna się liczyć 6 miesięcy?
Ulga na start trwa 6 pełnych miesięcy kalendarzowych liczonych od daty rejestracji w CEIDG wskazanej jako dzień rozpoczęcia działalności. Miesiąc, w którym nastąpiła rejestracja, jest uwzględniany jako pełny miesiąc – nawet jeśli działalność zarejestrowano ostatniego dnia miesiąca.
Poniższy harmonogram pokazuje przykład dla przedsiębiorcy, który zarejestrował działalność 1 marca 2026 r.:
Po zakonczeniu ulgi przedsiębiorca przechodzi automatycznie na preferencyjne składki ZUS, o ile spelnia warunki.
Które składki są zwolnione, a które trzeba płacić?
Zwolnienie ze składek w ramach ulgi na start obejmuje wyłącznie składki na ubezpieczenia społeczne. Poniższa tabela przedstawia pełne zestawienie według danych ZUS.pl obowiązujących w 2026 r.:
Składka emerytalna, rentowa i wypadkowa nie są naliczane w tym okresie. Składka zdrowotna NFZ w 2026 r. wynosi co najmniej 381,78 zł miesięcznie dla przedsiębiorcy na skali podatkowej (9% podstawy, minimum 9% minimalnego wynagrodzenia x 1/12). Potwierdzają to aktualne komunikaty ZUS oraz Dziennik Ustaw z obowiązującym rozporządzeniem w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia.
Jak złożyć wniosek o ulgę na start – krok po kroku
Wniosek o ulgę na start nie istnieje jako osobny formularz. Zwolnienie ze składek aktywuje się przez prawidłowe wypełnienie formularza rejestracyjnego JDG. Poniżej opisano kolejne kroki:
Szczegółowy opis całego procesu rejestracji znajdziesz w artykule jak założyć JDG w CEIDG krok po kroku.
Gdzie zgłosić ulgę na start: CEIDG czy ZUS?
Ulgę na start zgłasza się w CEIDG, a nie bezpośrednio w ZUS. Wyboru ulgi dokonuje się podczas wypełniania wniosku CEIDG-1 – online przez ceidg.gov.pl lub w okienku urzędu gminy. Po przesłaniu wniosku ZUS automatycznie otrzymuje dane o wybranej formie ubezpieczenia.
Dwie dostępne ściezki rejestracji:
Co się dzieje po zakończeniu ulgi na start?
Po zakończeniu ulgi na start nowy przedsiębiorca przechodzi na preferencyjne składki ZUS – tak zwany mały ZUS – przez kolejne 24 miesiące. Podstawa wymiaru składek wynosi wtedy 30% minimalnego wynagrodzenia (zamiast 60% przeciętnego wynagrodzenia stosowanego przy pelnych składkach), co w 2026 r. daje składki spoleczne na poziomie ok. 300-400 zł miesięcznie.
Po tym etapie mozliwe są 3 ścieżki:
Planowanie kosztów firmy z uwzględnieniem tych trzech etapów pozwala uniknąć nagłego wzrostu obciążeń po 6 miesiącach.
Ulga na start a prawo do zasiłku chorobowego i ubezpieczenia zdrowotnego
Brak opłacania składki chorobowej w trakcie ulgi na start oznacza brak prawa do zasiłku chorobowego z ZUS. Wynika to z art. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, który uzależnia prawo do zasiłku od objęcia dobrowolną składką chorobową. Ubezpieczenie wypadkowe jest w tym czasie również wyłączone, ponieważ powiązane jest ze składkami społecznymi.
Składka zdrowotna NFZ obowiązuje bez wyjątku – nowy przedsiębiorca korzystający z ulgi na start opłaca ją co miesiąc na formularzach ZUS ZZA.
> Ostrzeżenie: Jeśli planujesz coroczne urlopy, prowadzisz działalność sezonową lub istnieje ryzyko choroby, rozważ dobrowolne przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego przez formularz ZUS ZUA (kod 05 70). Miesięczna dobrowolna składka chorobowa w 2026 r. wynosi ok. 100-115 zł, a w zamian zyskujesz prawo do zasiłku po 90-dniowym okresie wyczekiwania.
Najczęstsze błędy przy korzystaniu z ulgi na start
Najczęstsze błędy przy korzystaniu z ulgi na start popełniają zarówno osoby rejestrujące działalność po raz pierwszy, jak i powracający przedsiębiorcy:
Ulga na start a mały ZUS plus – jak planować oszczędności przez pierwsze 3 lata?
Planowanie kosztów firmy od dnia rejestracji JDG powinno uwzględniać trzy kolejne etapy obciążeń. Poniższa tabela porównuje przykładowe miesięczne koszty składek ZUS w 2026 r. dla przedsiębiorcy na skali podatkowej:
Dane oparte na stawkach ZUS.pl i komunikatach Ministerstwa Finansów aktualnych na 2026 r. Mały ZUS plus pozwala utrzymać podstawę wymiaru składek proporcjonalną do dochodu pod warunkiem, że roczny przychód z poprzedniego roku nie przekroczył 120 000 zł (próg przychodu według art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Różnica między ulgą na start a pelnym ZUS to ponad 1 300 zł miesięcznie wyłącznie na składkach społecznych. Zaplanowanie przepływów pieniężnych z uwzględnieniem tej różnicy od pierwszego dnia rejestracji JDG pozwala uniknąć kryzysu gotówkowego w 31. miesiącu prowadzenia działalności. Więcej o wyborze struktury prawnej przeczytasz w artykule porównanie kosztów JDG i spółki z o.o..
Podsumowanie: czy warto korzystać z ulgi na start?
Tak, ulga na start jest korzystna dla zdecydowanej większości nowych przedsiębiorców rejestrujących jednoosobową działalność gospodarcza w CEIDG. Przez 6 miesięcy zwolnienie ze składek pozwala zaoszczędzić łącznie ok. 10 080 zł na samych składkach społecznych i przeznaczyć te środki na rozwój firmy. Należy pamiętać, że brak dobrowolnej składki chorobowej oznacza brak prawa do zasiłku, a składka zdrowotna NFZ obowiązuje przez cały czas. Po zakończeniu ulgi mały ZUS plus może przedłużyć preferencyjne składki ZUS przez kolejne dwa lata, jeśli przychody nie przekraczają progu. Jeśli rozważasz wspólne prowadzenie działalności, sprawdź rowniez artykuł spółka cywilna czy JDG, który pomoże podjąć optymalną decyzję o strukturze firmy.
Redakcja jobsales.pl to zespół autorów specjalizujących się w temacie: praca, biznes i finanse osobiste — portal contentowy dla świadomych za. Przygotowujemy konkretne, sprawdzone i aktualne treści, które realnie pomagają naszym czytelnikom.